Acil bir durumda bilinç kontrolünden hemen sonra yapılan en kritik değerlendirme süreci İlkyardımın ABC’si olarak adlandırılır. Bu sistemli yaklaşım, hayati fonksiyonları saniyeler içinde tarayarak hangi müdahalenin (Koma pozisyonu veya Kalp Masajı) yapılacağına karar verilmesini sağlar.
| 🚨 ABC Sıralaması (Temel İlk Yardım) | |
|---|---|
| A – Airway (Havayolu) | Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi: Bilinci kapalı kişilerde dilin geriye kaçması ya da yabancı cisimler hava yolunu tıkayabilir. Öncelikle hava yolunun açık olup olmadığı kontrol edilir. |
| B – Breathing (Solunum) | Solunumun değerlendirilmesi: Hava yolu açıldıktan sonra bak-dinle-hisset yöntemiyle hastanın solunumu değerlendirilir. Solunum hareketleri izlenir, sesleri dinlenir. |
| C – Circulation (Dolaşım) | Kan dolaşımının değerlendirilmesi: Nabız kontrolü yapılır, deri rengi gözlenir. Dolaşımın yeterliliği tespit edilir. |
Değerlendirme Sonuçlarına Göre Yapılacaklar
- Bilinci kapalı, solunumu ve nabzı varsa: İkinci değerlendirmeye geçilir.
- Bilinci yok ama solunumu var: Koma pozisyonuna alınır.
- Bilinci ve solunumu yok: Hemen Temel Yaşam Desteği uygulanır.
Bilinç kontrol edilmeli, bilinç kapalı ise aşağıdakiler hızla değerlendirilmelidir:
Peki, ABC nedir? İlk yardımın ABC’ si İngilizce kelimelerin baş harflerinden türemiştir. Airway, Breathing ve Circulation kelimelerin baş harflerinin kısaltılmışıdır.
ABC sıralaması
A- Airway (HAVAYOLU): Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi, Bilinci kapalı olan hasta veya yaralının, dili geri kaçarak solunum yolunu tıkayabilir. Ayrıca solunum yolundaki yabancı cisim de hava yolunu tıkayabilir. Tüm bu durumlar göz önünde bulundurularak hava yolu açıklığının değerlendirilmesi yapılır.
B- Breathing (SOLUNUM): Solunumun değerlendirilmesi, Hasta veya yaralının hava yolunun açıklığı sağlandıktan sonra solunum seslerini dinleyip solunum hareketlerini izleyerek ve solunumunu hissetmeye çalışarak solunumun olup olmadığı değerlendirilir (Bak-dinle- hisset yöntemi).
C- Circulation (DOLAŞIM): Kan dolaşımının değerlendirilmesi. Hasta veya yaralının, yaşamsal fonksiyonlarından olan, nabız kontrolü yapılır. İnspeksiyon ile dolaşımın yeterliği açısından deri rengi gözlenir. Hasta veya yaralının ilk değerlendirmesi sonucunda;
- Bilinci kapalı; fakat solunum ve nabzı var ise ikinci değerlendirmeye geçilir.
- Bilinci yok; solunumu var ise koma pozisyonuna getirilir.
- Bilinci ve solunumu yok ise derhal Temel Yaşam Desteğine (dış kalp masajı ve suni solunum) başlanır. Temel Yaşam Desteği yazısını okumak için tıklayınız
İlk yardımın ABC si aşağıdaki görselde gösterilmiştir.
A. Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi (bkn. resim 1, resim 2)
B. Solunumun değerlendirilmesi
( Bak-Dinle-Hisset)
C. Dolaşımın değerlendirilmesi ve sağlanması (Nabız kontrolü)
Şah damarından 5 saniye nabız alınarak yapılır.
Yukarıda ilk yardımın abc si hakkında bilgiler verdik. Bu konu hakkında bilgi almak isterseniz, ilk yardım öğretmenlerimize danışabilirsiniz.
İlk yardımın ABC’si Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
ABC değerlendirmesi sonucunda hangi pozisyon verilmelidir?
Bilinç kapalı ama solunum/nabız varsa: Kişi kusma riskine karşı Koma Pozisyonuna alınır.
Bilinç ve solunum yoksa: Vakit kaybetmeden Temel Yaşam Desteğine (30 masaj-2 nefes) başlanır.
Bilinç kontrolü ABC’den önce mi yapılır?
Evet. ABC aşamasına geçmeden önce mutlaka omuzlara dokunarak “İyi misiniz?” diye sorulmalı, cevap alınamıyorsa 112 aratılmalı ve ardından hızlıca ABC sıralaması başlatılmalıdır.
Neden 10 saniye kuralı var?
Solunumu değerlendirmek için 10 saniye ideal bir süredir; daha kısa süre yanıltıcı olabilir, daha uzun süre ise beyin ölümü riskini artıracağı için vakit kaybıdır.
Nabız alamıyorsam ne yapmalıyım?
İlkyardımcı nabız alamıyorsa veya nabızdan emin değilse, solunum da yoksa durumu kalp durması olarak kabul etmeli ve derhal kalp masajına başlamalıdır.
- İlginizi Çekebilir: İlk yardım eğitici eğitimi kimler alabilir?
- İlk Yardım Eğitimi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bizi instagram da takip edebilirsiniz
