Şok Pozisyonu nedir ve ne zaman uygulanır?

DURUMLARA GÖRE ŞOK POZİSYONU UYGULAMA REHBERİ
Karşılaşılan DurumŞok PozisyonuTıbbi Gerekçesi (Kritik Bilgi)
Ağır Kan Kaybı ✅ Uygulanabilir Eksilen kan hacmi nedeniyle hayati organların beslenmesini korumak için bacaklar yukarı kaldırılmalıdır.
Bayılma Hissi / Geçici Bilinç Kaybı ✅ Uygulanabilir Beyne giden kan akışını hızlıca artırarak kişinin bilincinin açılmasına doğrudan yardımcı olur.
Omurga Yaralanması Şüphesi ❌ Uygulanmaz Bacakları kaldırmak omurgayı bükeceğinden yaralıda kalıcı felç riskine yol açar. Kesinlikle yasaktır!
Bacakta Kırık Durumu ❌ Uygulanmaz Kırık kemik uçları hareket ederek iç kanamayı, kas ve damar hasarını artırır. Önce tespit/alçı gerekir.
Bilinci Kapalı ve Kusma Riski ⚠ Koma Pozisyonu Sırtüstü yatarken kusarsa boğulabilir. Hava yolunu açık tutmak için yaralı derhal Koma Pozisyonuna (Yarı Yan) alınır.
Şok Pozisyonu Ne Zaman Verilir?

Şok pozisyonu nasıl uygulanır?

◆ Hasta/yaralı düz olarak sırt üstü yatırılır,

◆ Hasta/yaralının bacakları 30 cm kadar yukarı kaldırılarak, bacakların altına destek konulur (Çarşaf, battaniye yastık, kıvrılmış giysi vb.),

◆ Üzeri örtülerek vücut ısısı korunur,

◆ 112 gelinceye kadar hasta / yaralının yanında kalınır,

◆ Belli aralıklarla (2-3 dakikada bir) bir yaşam bulguları değerlendirilir.

psikoteknik

Şok Pozisyonu Nasıl Verilmelidir?

Hasta kişi sırt üstü olarak yatırılır. Hastanın bacakları 30 cm. den yukarı kaldırılır ve ayağının altına destek konulur. O an çevrede ne varsa herhangi bir materyal bu işlem için destek oluşturabilmektedir. Kıyafet, yastık, battaniye, mont vb. hastanın ayağını yüksekte tutabilecek her türlü materyal burada kullanılabilir.

Hastanın başı yan çevrilir. Bunun nedeni dil, kusma veya tükürük gibi hiçbir şeyin nefes borusunu tıkamaması için alınan bir önlemi oluşturmaktadır. Bu sayede hastanın da can güvenliği sağlanmış olur.

Hastanın bu şekilde kalması ve vücut ısısını kontrol altına alabilmek için üzeri örtülür. Bu aşamada hastanın sıcak tutulması oldukça önemlidir.

Bu pozisyonda kalan hasta hiçbir şekilde hareket ettirilmemelidir. Şok pozisyonuna başlanmadan önce 112 sağlık ekipleri aranmalı ve onlar gelene kadar hastanın başından ayrılmayarak istem dışı hareket etmesi önlenmelidir. Şok pozisyonu alınıp da sağlık ekiplerinin beklenmeye geçildiği sürede iki dakikada bir hastanın düzenli olarak yaşam bulgusu kontrol altına alınmalıdır. Bilinç kontrolü, nefes kontrolü vb. sağlık açısından ilk yardım önlemlerinin başında gelmektedir.

112 ile birlikte hastanın bu şekilde sağlık personelleri tarafından sedyeye alınarak, en yakın sağlı kuruluşuna sevk edilmesi sağlanmaktadır.

Şok durumları bazen fiziksel nedenlerden dolayı bazen de psikolojik etkilere karşı olarak geliştirilen bir savunma mekanizması olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle acil müdahalelerin ardından durumun neden kaynaklandığını sağlık uzmanları bularak hastayı sevk işlemlerine başlatabilirler. Hastanın çeşitli edişe veya panik atağından kaynaklı korkularını giderebilmek amacı ile psikolojik desteğe ihtiyacı var ise, gerekli yerlere sevki son aşamada sağlanacaktır.

Şok Pozisyonu Hangi Durumda Verilir?

Şok Pozisyonu Hangi Durumda Verilir?
Şok Pozisyonu Hangi Durumda Verilir?

Hasta ve yaralıların sırt üstü yatırılarak ayaklarının 30 santimetre yerden yukarıya kaldırılarak verilen pozisyona “şok pozisyonu” denir. Şok pozisyonu hasta veya yaralıların beynine kan gitmesini kolaylaştıran bir pozisyondur. Peki, şok pozisyonu ne zaman verilir sorusunun cevabı; bu pozisyon aşağıdaki durumlarda verilir.

✅ İlk olarakBayılan ya da bayılacak gibi hissedenlere
✅ İkinci :Şoka girenlere
✅ Üçüncü:İç kanama geçiren kişilere
✅ Son olarak :dış kanama geçiren kişilere

Şok Pozisyonu Hakkında Merak Edilen Kritik Sorular (SSS)

Şok pozisyonunda ayaklar neden kaldırılır?
Şok durumunda vücuttaki kan hayati organlardan çekilerek bacaklarda göllenmeye başlar. Ayakların 30 cm yukarı kaldırılmasının nedeni, yerçekiminin yardımıyla bu kanın oksijene en çok ihtiyaç duyan yaşamsal organlara (kalp ve beyin) hızla geri dönmesini sağlamak ve hayatta kalma şansını artırmaktır.
Şok pozisyonu ne kadar süre korunmalıdır?
Şok pozisyonu, 112 Acil Yardım ekipleri olay yerine gelip profesyonel müdahalede bulunana kadar kesinlikle bozulmamalıdır. Yaralının başında beklenmeli, üzeri örtülmeli ve yaşam bulguları (solunum ve nabız) her 2-3 dakikada bir düzenli olarak kontrol edilmelidir.
Bilinci kapalı kişiye şok pozisyonu verilir mi?
Eğer kişinin bilinci kapalı ancak solunumu varsa şok pozisyonu KESİNLİKLE VERİLMEZ. Çünkü sırtüstü yatan bilinci kapalı bir hastada dil geriye kaçabilir veya olası bir kusmada yaralı kendi kusmuğuyla boğulabilir. Bu durumdaki hastalara soluk yolunu korumak için Koma Pozisyonu (Yarı yan yatış) verilmelidir.
Şok pozisyonu ile koma pozisyonu aynı mıdır?
Hayır, tamamen farklıdır. Şok pozisyonunda hasta sırtüstü yatar ve ayakları 30 cm
kaldırılır (amaç: beyne kan göndermektir). Koma pozisyonunda ise hasta yarı yan yatırılır (amaç: dilin kaçmasını ve kusmukla boğulmayı önleyerek hava yolunu açık tutmaktır). İlki dolaşım, ikincisi solunum emniyeti için uygulanır.

Şok ile ilgili diğer yazıları inceleyebilirsiniz;