Turnike Nedir?
Dikkat! Turnike uygulamasını, sağlık ve ilk yardım eğitimi alan kişilerce yapılmalıdır. Çünkü turnike insan vücudunda dokuların zedelenmesine, uygulama yapılan bölgenin aşağısına giden kanın tümüyle kesilmesine veya derinin yaralanmasına, kesilmesine yol açabilir.
TURNİKE: Zor şartlar altında kanamayı acil olarak durdurmak amacıyla uygulanan bir metottur. Turnike sadece büyük bir damarın (arterin) kesildiği hallerde gerekli olur.
Bugün için turnike başlıca 3 durumda uygulanmaktadır, bunlar:
- Çok sayıda yaralının bulunduğu bir ortamda tek ilkyardımcı varsa (kanamayı durdurmak ve daha sonra da diğer yaralılarla ilgilenebilmek için),
- Yaralı güç koşullarda bir yere taşınacaksa,(engebeli uzun bir yola gidilecekse)
- Uzuv kopması varsa baskı noktasından yapılan bası etkisiz ise turnike uygulanabilir, Bunların dışında kesinlikle uygulanmaz.
Turnike nasıl yapılır?
1. Bası noktasına bir elle baskı uygulamaya devam etme
2. Bir eline geniş, kuvvetli ve esnemeyen bir materyal alma
3. Şeridi yarı uzunluğunda katlama, uzuv etrafına sarma
4. Bir ucu halkadan geçirip çekme ve iki ucu bir araya getirme
5. Bası noktasında basıncı kaldırma ve kanamayı tamamen durduracak yeterlikte sıkı bir bağ atma
- Geniş sargı uygulama
- Sargının içinden sert cisim (kalem gibi) geçirme ve uzva paralel konuma getirme
- Kanama durana kadar sert cismi döndürme
6. Sert cismi uzva dik konuma getirerek sargıyı çözülmeyecek şekilde tespit etme
7. Hasta/yaralının elbisesinin üzerinde, hasta/yaralının adı ve turnikenin uygulandığı zaman (saat ve dakika) yazılı bir kart iğneleme
8. Çok sayıda yaralı olduğunda, yaralının alnına rujla veya sabit kalemle ”turnike” veya “ T ”harfini yazma
9. Hasta/yaralının pansuman ve turnike görülecek şekilde battaniye ile sarma
10.Turnikeyi 15-20 dakika aralıklarla gevşetme, sonra tekrar sıkma
TURNİKE (BOĞUCU SARGI) HANGİ DURUMLARDA VE NASIL UYGULANIR?
| Turnike Şartları | Kritik Uygulama Teknikleri |
|---|---|
| 1. Uzuv Kopması (Amputasyon) | • Kol veya bacak kopmalarında, fışkıran kanamayı durdurmak için derhal turnike uygulanır. • Turnike, kopan noktanın 5-10 cm yukarısına (tek kemikli bölgeye) yapılmalıdır. Eklem üzerine asla yapılmaz. |
| 2. Çok Sayıda Yaralı ve Tek İlk Yardımcı | • Olay yerinde birden fazla ağır yaralı varsa ve tek bir ilk yardımcı yetişmek zorundaysa, kanamayı durdurup diğer yaralıya geçebilmek için turnike ile kanama sabitlenir. |
| 3. Zor Şartlarda Tahliye ve Taşıma | • Yaralının engebeli arazide, uzak bir mesafeye taşınması gerekiyorsa ve baskı noktalarına basılı tutmak imkansızsa turnike uygulanarak güvenli taşıma sağlanır. |
| ⚠️ TURNİKENİN 3 ALTIN KURALI: 1. Malzeme Genişliği: İp, tel gibi ince malzemeler kullanılmaz. Sargı en az 8-10 cm genişliğinde olmalıdır. 2. Zaman Notu (T Harfi): Yaralının alnına “T” yazılır, turnikenin yapıldığı saat ve dakika mutlaka kağıda yazılıp yaralının üzerine iğnelenir. 3. Gevşetme Süresi: Dokuların ölmemesi için turnike her 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilir. | |
