Solunum yolu ile zehirlenmelerde ilk yardım; genellikle karbonmonoksit, tüp gaz, yangın dumanı veya kimyasal buharların solunmasıyla gerçekleşen ve saniyeler içinde bilinci etkileyebilen çok ciddi durumlardır. Bu tür zehirlenmelerde zehirli gaz, akciğerlerden doğrudan kana karıştığı için vücudun oksijensiz kalması çok hızlı gerçekleşir.
Müdahale sırasında ilkyardımcının en büyük önceliği kendi güvenliğini korumaktır. Zehirlenmenin olduğu ortama kontrolsüz girmek, ilkyardımcının da zehirlenerek yaralı sayısının artmasına neden olur. Temel kural; hastayı hızla kirli ortamdan uzaklaştırmak ve oksijen almasını sağlamaktır. Eğer ortam dumanlı veya gazlı ise mutlaka maske ya da ıslak bez kullanılmalı, patlama riskine karşı elektrikli hiçbir alet açılmamalıdır. Unutulmamalıdır ki, solunum yolu zehirlenmelerinde zaman kaybı beyin hasarı veya kalp durması riskini tetikler.
Solunum yolu ile zehirlenmelerde ilk yardım nasıl olmalıdır?
- Hasta temiz havaya çıkarılır yada cam ve kapı açılarak ortam havalandırılır,
- Yaşamsal belirtiler değerlendirilir (ABC),
- Yarı oturur pozisyonda tutulur,
- Bilinç kapalı ise koma pozisyonu verilir,
- Tıbbi yardım istenir (112),
- İlkyardımcı müdahale sırasında kendini ve çevresini korumak için gerekli önlemleri almalıdır,
- Solunumu korumak için maske veya ıslak bez kullanılır,
- Elektrik düğmeleri ve diğer elektrikli aletler ve ışıklandırma cihazları kullanılmaz,
- Yoğun duman varsa hastayı dışarı çıkarmak için ip kullanılmalıdır,
- Derhal itfaiyeye haber verilir (110).
Solunum Yolu Zehirlenmesinde Müdahale Basamakları
| Uygulama Adımı | Yapılması Gereken İşlem | Neden Önemli? |
| Güvenliği Sağla | Cam/kapı açılır, maske/ıslak bez kullanılır. | İlkyardımcının zehirlenmesini önlemek için. |
| Temiz Hava | Hasta hızla açık havaya çıkarılır. | Oksijen yetersizliğini gidermek için. |
| ABC Kontrolü | Solunum ve nabız kontrol edilir. | Yaşamsal fonksiyonları izlemek için. |
| Doğru Pozisyon | Bilinci açıksa yarı oturur pozisyon verilir. | Nefes almayı kolaylaştırmak için. |
| Elektrik Yasağı | Lamba açılmaz, priz kullanılmaz. | Gaz sızıntısında patlamayı önlemek için. |
| Koma Pozisyonu | Bilinç kapalıysa yan yatış verilir. | Dilin geri kaçmasını ve boğulmayı önlemek için. |
