Bilinç bozukluğu, beynin normal işleyişindeki bir aksama nedeniyle ortaya çıkan, hafif bir sersemlik ve uyku halinden başlayıp dış dünyaya tamamen kapanmaya kadar uzanan kritik bir durumdur. Bu durum, basit bir tansiyon düşüklüğünden ağır travmalara kadar pek çok sebebe dayanabilir. İlkyardımda en önemli kural, bilincin derecesini hızla belirleyerek hastanın hayati fonksiyonlarını güvence altına almaktır.
Bilinç kayıpları temel olarak ikiye ayrılır: Bayılma (Senkop), genellikle beyne giden kanın geçici olarak azalmasıyla oluşan, iyileşmenin hızlı olduğu kısa süreli bir durumdur. Koma ise yutkunma ve öksürük gibi en temel reflekslerin bile kaybolduğu, dış uyarılara tepkinin kesildiği derin ve uzun süreli bir bilinç kaybıdır. Koma durumundaki bir yaralıda, dilin geriye kaçmasını veya kusmuğun nefes borusunu tıkamasını önlemek için verilen “Koma Pozisyonu” (yan yatış), profesyonel ekipler gelene kadar hayat kurtaran en önemli müdahaledir.
Bilinç Bozukluğu
Bilinç bozukluğu/ bilinç kaybı nedir?
Beynin normal faaliyetlerindeki bir aksama nedeni ile uyku halinden başlayarak (=bilinç bozukluğu),hiçbir uyarıya cevap vermeme haline kadar giden (=bilinç kaybı) bilincin kısmen yada tamamen kaybolması halidir.
Bayılma (Senkop): Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybıdır. Beyne giden kan akışının azalması sonucu oluşur.
Koma: Yutkunma ve öksürük gibi reflekslerin ve dışarıdan gelen uyarılara karşı tepkinin azalması yada yok olması ile ortaya çıkan uzun süreli bilinç kaybıdır.
Bilinç Bozuklukları ve Dereceleri Özeti
| Durum | Özellikleri | İlk Yardım Pozisyonu |
| Bilinç Bulanıklığı | Sorulara geç cevap verme, uyku hali. | Sırt üstü yatırılır, gözlemlenir. |
| Bayılma (Senkop) | Geçici, yüzeysel bilinç kaybı, ani düşme. | Şok Pozisyonu (Ayaklar 30 cm yukarı). |
| Koma | Derin tepkisizlik, reflekslerin kaybı. | Koma Pozisyonu (Yarı yan yatış). |
| Şok | Kan dolaşımının yetersizliği, soğuk terleme. | Şok Pozisyonu (Ayaklar 30 cm yukarı). |
