Delici göğüs yaralanmaları, akciğerlerin sönme riski ve solunum yetmezliği nedeniyle saniyelerin hayati önem taşıdığı durumlardır. Bu tür vakalarda temel amaç, göğüs kafesine dışarıdan hava girişini engelleyerek hastanın nefes alabilmesini sağlamaktır. Doğru pozisyon ve yara kapatma tekniği, profesyonel ekipler gelene kadar hastanın hayata tutunmasını sağlar.
Delici Göğüs Yaralanmasında Ne Yapılır?
Göğüs bölgesine saplanan veya göğüs duvarını delen bir cisim, akciğer ve çevresindeki dokulara zarar verebilir. Kişide nefes darlığı, göğüs ağrısı, morarma veya kanlı balgam gibi belirtiler görülebilir.
Kişinin tepkisini ve yaşam bulgularını değerlendirin. Solunumdaki değişiklikleri takip edin.
Resmî ilk yardım uygulamasında yara, hava geçirmeyen bir malzemeyle kapatılır ve örtünün bir kenarı açık bırakılır.
Bilinci açıksa yarı oturur pozisyona alınır ve gereksiz hareket ettirilmez.
Ağızdan yiyecek veya içecek vermeyin. Sağlık ekibi gelene kadar kişinin durumunu izleyin.
Delici göğüs yaralanmalarında ilk yardım nasıl olmalıdır?
- Hasta/yaralının bilinç kontrolü yapılır,
- Hasta/yaralının yaşam bulguları değerlendirilir (ABC),
- Yara üzerine plastik poşet naylon vb. sarılmış bir bezle kapatılır,
- Nefes alma sırasında yaraya hava girmesini engellemek, nefes verme sırasında havanın dışarı çıkmasını sağlamak için yara üzerine konan bezin bir ucu açık bırakılır,
- Hasta/yaralı bilinci açık ise yarı oturur pozisyonda oturtulur,
- Ağızdan hiçbir şey verilmez,
- Yaşam bulguları sık sık kontrol edilir,
- Açık pnömotoraksta şok ihtimali çok yüksektir. Bu nedenle şok önlemleri alınmalıdır,
- Tıbbi yardım istenir (112).
Delici Göğüs Yaralanmasında Neye Dikkat Edilir?
Dışarıdan görülen yara küçük olsa bile göğüs içindeki hasar daha ciddi olabilir. Bu nedenle kişinin nefes alışındaki ve genel durumundaki değişiklikler önemlidir.
Görülebilecek Belirtiler
Bunları Yapmayın
Kişinin yanında kalın, bilinç ve solunum durumunu takip edin. Durumunda değişiklik olursa bunu gelen sağlık ekibine bildirin.
Delici Göğüs Yaralanmalarında Müdahale Özeti
| Uygulama Adımı | Yapılması Gerekenler | Temel Amacı |
| Bilinç ve ABC Kontrolü | Solunum ve nabız sıklıkla kontrol edilir. | Hayati fonksiyonlardaki değişimi izlemek. |
| Yaranın Kapatılması | Naylon/poşet benzeri malzeme yaraya konur. | Göğüs boşluğuna dışarıdan hava girişini kesmek. |
| Üç Tarafı Kapama | Örtünün bir ucu açık bırakılır (Valf sistemi). | Nefes verirken içerideki havanın tahliyesini sağlamak. |
| Yarı Oturur Pozisyon | Hasta arkasına destek verilerek oturtulur. | Akciğerlerin rahat şişmesini ve nefes almayı kolaylaştırmak. |
| Şok Önlemleri | Hastanın üzeri örtülür, vücut ısısı korunur. | Kan kaybı ve strese bağlı şok oluşumunu engellemek. |
| Tıbbi Yardım | Vakit kaybetmeden 112 aranır. | Acil cerrahi müdahale sürecini başlatmak. |
Delici Göğüs Yaralanmaları ile ilgili örnek bir sınav sorusu;
Aşağıdakilerden hangisi delici göğüs yaralanmalarında kazazedeye yapılan doğru bir ilk yardım uygulamasıdır?
A) Ayaklarının yüksekte tutulup yüzüstü yatırılması
B) Bilinci açık ise yarı oturur duruma getirilmesi
C) Ağızdan ılık içecekler verilmesi
D) Batan cismin çıkarılması
Delici Göğüs Yaralanmaları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
1. Göğüsteki yaranın üzerine neden naylon veya plastik poşet konur?
Bez hava geçirir, poşet geçirmez. Göğüs kafesi delindiğinde asıl tehlike havanın içeri girip akciğeri söndürmesidir. Bu yüzden yara, hava sızdırmayan bir malzemeyle (naylon poşet, plastik vb.) kapatılır.
2. Yaranın bir ucu neden açık bırakılır?
Yara tamamen kapatılırsa akciğerden sızan hava dışarı çıkamaz, göğüs boşluğunda birikip kalbe baskı yapmaya başlar. Bir kenarın açık bırakılması, bu havanın dışarı tahliye olmasını sağlar.
3. Yaralı neden sırt üstü değil, yarı oturur pozisyonda yatırılır?
Sırt üstü pozisyon göğüs kafesinin genişlemesini zorlaştırır. Yarı oturur pozisyon diyaframın rahat hareket etmesini sağlar ve sağlam kalan akciğerin nefes almasını kolaylaştırır.
4. Hasta nefes almakta çok zorlanıyorsa ne yapılmalı?
112 aranarak durumun ciddiyeti bildirilir. Yaranın üzerindeki örtü kontrol edilir; içeride hava birikip baskı yaptığı düşünülüyorsa açık bırakılan uç hafifçe aralanarak havanın çıkması sağlanır. Hasta sakin tutulmaya çalışılır.
