Olay yerinin değerlendirilmesi, ilkyardımın “Koruma” aşamasıdır ve hem ilkyardımcının hem de yaralıların güvenliği için hayati önem taşır. Kontrolsüz bir olay yerine girmek, ilkyardımcının da kazazede durumuna düşmesine ve yardım bekleyen kişi sayısının artmasına neden olabilir. Bu nedenle, müdahaleye başlamadan önce çevredeki riskleri analiz etmek ve güvenli bir alan oluşturmak ilkyardım zincirinin en kritik halkasıdır.
Güvenlik önlemleri alındıktan sonra odak noktası hastanın durumunu stabilize etmektir. Yaralıyı gereksiz yere hareket ettirmemek, omurilik hasarı riskine karşı en temel kuraldır. Patlama, yangın veya zehirli gaz gibi ikincil tehlikelere karşı sigara içilmemeli, elektrikli cihazlar kullanılmamalı ve ortam havalandırılmalıdır. Profesyonel yardım gelene kadar yaralının fiziksel sağlığı kadar psikolojik durumu da gözetilmeli; endişeleri giderilerek yarasını görmesi engellenmelidir.
Olay yerinin değerlendirilmesinde yapılacak işler nelerdir?
Herhangi bir olay yerinin değerlendirilmesinde aşağıdakiler mutlaka yapılmalıdır:
- Kazaya uğrayan araç mümkünse yolun dışına ve güvenli bir alana alınmalı, kontağı kapatılmalı, el freni çekilmeli, araç LPG’li ise aracın bagajında bulunan tüpün vanası kapatılmalıdır.
- Olay yeri yeterince görünebilir biçimde işaretlenmelidir. Kaza noktasının önüne ve arkasına gelebilecek araç sürücülerini yavaşlatmak ve olası bir kaza tehlikesini önlemek için uyarı işaretleri yerleştirilmelidir. Bunun için üçgen reflektörler kullanılmalıdır.
- Olay yerinde hasta/yaralıya yapılacak yardımı güçleştirebilecek veya engelleyebilecek meraklı kişiler olay yerinden uzaklaştırılmalıdır.
- Olası patlama ve yangın riskini önlemek için olay yerinde sigara içilmemelidir.
- Gaz varlığı söz konusu ise oluşabilecek zehirlenmelerin önlenmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
- Ortam havalandırılmalıdır.
- Kıvılcım oluşturabilecek ışıklandırma veya çağrı araçlarının kullanılmasına izin verilmemelidir.
- Hasta/yaralı yerinden oynatılmamalıdır.
- Hasta/yaralı hızla yaşam bulguları yönünden (ABC) değerlendirilmelidir.
- Hasta/yaralı kırık ve kanama yönünden değerlendirilmelidir.
- Hasta/yaralı sıcak tutulmalıdır.
- Hasta/yaralının bilinci kapalı ise ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.
- Tıbbi yardım istenmelidir (112).
- Hasta/yaralının endişeleri giderilmeli, nazik ve hoşgörülü olmalıdır.
- Hasta/yaralının paniğe kapılmasını engellemek için yarasını görmesine izin verilmemelidir.
- Hasta/yaralı ve olay hakkındaki bilgiler kaydedilmelidir.
- Yardım ekibi gelene kadar olay yerinde kalınmalıdır.
Olay Yeri Güvenlik ve Müdahale Rehberi
| Uygulama Alanı | Yapılması Gereken Temel İşlemler | Neden Önemli? |
| Araç Güvenliği | Kontak kapatılır, el freni çekilir, LPG vanası kapatılır. | Yangın ve patlama riskini ortadan kaldırmak için. |
| İşaretleme | Üçgen reflektörlerle kaza yeri görünür kılınır. | Zincirleme trafik kazalarını önlemek için. |
| Çevre Kontrolü | Meraklı kişiler uzaklaştırılır, sigara içilmez. | Kaosu önlemek ve patlama riskini kesmek için. |
| Yaralı Yaklaşımı | Yerinden oynatılmaz, ABC ve kırık kontrolü yapılır. | Felç riskini önlemek ve hayati takibi sağlamak için. |
| Psikolojik Destek | Yarası gösterilmez, nazik ve sakin davranılır. | Şok riskini azaltmak ve hastayı sakinleştirmek için. |
| Süreç Yönetimi | 112 aranır, bilgiler kaydedilir, ekip beklenir. | Sağlık ekiplerine doğru veri aktarımı sağlamak için. |
