Yaralar, oluşum biçimlerine, kullanılan aletin özelliğine ve enfeksiyon riskine göre temel olarak 5 ana grupta incelenir. Sizin de belirttiğiniz gibi, yaranın dış görünüşü bize sadece hasarın boyutunu değil, aynı zamanda içerideki dokuların (damar, sinir, kas) ne kadar risk altında olduğunu da söyler.
Kaç çeşit yara vardır?
Kesik yaralar:
- Bıçak, çakı, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Genellikle basit yaralardır. Derinlikleri kolay belirlenir.
- Özelliği: Yara kenarları düzgündür.
- Risk: Genellikle damar kesileri eşlik ettiği için dış kanama fazladır. Derinliği dışarıdan kolayca fark edilebilir.
Ezikli yaralar:
- Taş yumruk yada sopa gibi etkenlerin şiddetli olarak çarpması ile oluşan yaralardır.
- Yara kenarları eziktir.
- Çok fazla kanama olmaz, ancak doku zedelenmesi ve hassasiyet vardır.
- Özelliği: Yara kenarları parçalı ve eziktir. Çevrede morarma (ekimoz) ve şişlik görülür.
- Risk: Kanama az görünse de deri altındaki doku tahribatı ve hassasiyet fazladır.
Delici yaralar:
- Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır.
- Yüzey üzerinde derinlik hakimdir.
- Aldatıcı olabilir tetanos tehlikesi vardır.
- Özelliği: Ciltteki giriş deliği küçüktür ancak yara içeriye doğru çok derindir.
- Risk: En “aldatıcı” yara türüdür. Dışarıdan küçük görünmesine rağmen iç organ veya damar yaralanması olabilir. Oksijensiz ortamda üreyen tetanos mikrobu için en uygun ortamdır.
Parçalı yaralar:
- Dokular üzerinde bir çekme etkisi ile meydana gelir.
- Doku ile ilgili tüm organ, saçlı deride zarar görebilir.
- Dokular üzerinde çekme etkisi ile meydana gelen yaralara ne ad verilir? Cevap: Parçalı yaralar
- Özelliği: Dokunun bir parçası tamamen veya kısmen yerinden ayrılır. Saçlı deri kopmaları (skalp) veya uzuv kopmaları bu gruba girer.
- Risk: Doku kaybı fazladır; tüm organlar, damarlar ve sinirler zarar görebilir.
Enfekte yaralar:
Mikrop kapma ihtimali olan yaralardır. Enfeksiyon riski yüksek yaralar şunlardır:
- Gecikmiş yaralar (6 saatten fazla),
- Dikişleri ayrılmış yaralar,
- Kenarları muntazam olmayan yaralar,
- Çok kirli ve derin yaralar,
- Ateşli silah yaraları,
- Isırma ve sokma ile oluşan yaralar.
- Zaman Faktörü: Yaralanmanın üzerinden 6 saatten fazla zaman geçmişse.
- Yara Yapısı: Dikişleri ayrılmış, kenarları düzensiz veya çok kirli yaralar.
- Neden Faktörü: Ateşli silah yaralanmaları, hayvan ısırmaları ve böcek sokmaları.
Yaralanmalarda Genel İlkyardım Tablosu
| Uygulama | Yapılması Gereken | Amacı |
| Baskı Uygula | Temiz bir bezle yara üzerine doğrudan bastırılır. | Kanamayı durdurmak. |
| Yabancı Cismi Korun | Saplanmış bir cisim varsa asla çıkarılmaz. | Kanamanın artmasını ve doku hasarını önlemek. |
| Üzerini Ört | Steril veya temiz bir gazlı bezle kapatılır. | Enfeksiyonu önlemek. |
| Sabitle | Yaralı bölge hareket ettirilmez. | Ağrıyı ve ikincil hasarı azaltmak. |
Yara hakkında ilginizi çekebilecek diğer yazılarımıza göz atabilirsiniz
