Acil durumlarda hasta veya yaralının doğru tekniklerle taşınması, hayati önem taşır. Yanlış yapılan bir taşıma işlemi, özellikle omurga ve iç organ yaralanmalarında kalıcı hasarlara yol açabilir. Bu nedenle ilk yardım uygulamalarında kullanılan sedyeye yerleştirme teknikleri, belirli kurallara ve koordinasyona dayalı olarak gerçekleştirilmelidir.
Bu yazımızda, en yaygın kullanılan üç temel teknik olan kaşık tekniği, köprü tekniği ve karşılıklı kaldırma yöntemi detaylı şekilde ele alınmaktadır.
1-Kaşık tekniği
Kaşık tekniği, hasta veya yaralıya tek bir taraftan ulaşılabildiği durumlarda tercih edilir ve 3 ilkyardımcı ile uygulanır.
Nasıl Uygulanır? Üç ilkyardımcı yaralının sağlam tarafına diz çöker.
Kavrama: Baş, sırt ve bacaklardan kavranan yaralı, önce komutla dizlere alınır.
Taşıma: Ayağa kalkıldıktan sonra yaralı ilkyardımcıların göğsüne doğru hafifçe çevrilir ve sedyeye bırakılır.
- Kaşık tekniği ile hasta/yaralıya sadece bir taraftan ulaşılması durumunda üç ilkyardımcı tarafından uygulanır.
- İlkyardımcılar hasta/yaralının tek bir yanında bir dizleri yerde olacak şekilde diz çökerler,
- Hasta/yaralının elleri göğsünde birleştirilir,
- Birinci ilkyardımcı baş ve omzundan, ikinci ilkyardımcı sırtının alt kısmı ve uyluğundan, üçüncü ilkyardımcı dizlerinin altından ve bileklerinden kavrar. Daha sonra kendi ellerini hasta/yaralının vücudun altından geçirerek kavrarlar,
- Başını ve omzunu tutan birinci ilkyardımcının komutu ile tüm ilkyardımcılar aynı anda hasta/yaralıyı kaldırarak dizlerinin üzerine koyarlar,
- Sonra uyumlu bir şekilde ayağa kalkarlar,
- Aynı anda tek bir hareketle hasta/yaralıyı göğüslerine doğru çevirirler ve aynı anda düzgün bir şekilde sedyeye koyarlar.
2-Köprü tekniği
Köprü tekniği, hasta veya yaralıya iki taraftan erişimin mümkün olduğu durumlarda uygulanır ve 4 ilkyardımcı gerektirir.
Nasıl Uygulanır? Üç ilkyardımcı yaralının üzerine bacaklarını açarak yerleşir.
Kaldırma: Yaralı yukarı doğru sabit bir şekilde kaldırılır.
Yerleştirme: Dördüncü kişi sedyeyi bacakların arasından kaydırarak tam altına yerleştirir.
- Köprü tekniği ile Hasta/yaralıya iki taraftan ulaşılması durumunda dört ilkyardımcı tarafından yapılır.
- İlkyardımcılar bacaklarını açıp, hasta/yaralının üzerine hafifçe çömelerek yerleşirler,
- Birinci ilkyardımcı başı koruyacak şekilde omuz ve ensesinden, ikinci ilkyardımcı kalçalarından, üçüncü ilkyardımcı da dizlerinin altından tutar,
- Birinci ilkyardımcının komutu ile her üç ilkyardımcı hastayı kaldırırlar,
- Dördüncü ilkyardımcı sedyeyi arkadaşlarının bacakları arasına iterek yerleştirir ve hasta/ yaralı sedyenin üzerine konulur.
3-Karşılıklı durarak kaldırma:
Bu teknik, özellikle omurga yaralanması şüphesi olan hastalarda tercih edilir ve 3 ilkyardımcı ile uygulanır.
Nasıl Uygulanır? İlkyardımcılar karşılıklı diz çökerek yaralının kollarını göğsünde birleştirir.
Güvenlik: Baş-boyun ekseni sanki bir beton blokmuşçasına hiç sarsılmadan kaldırılır. Özellikle omurga kırığı şüphesinde bu yöntem hayatidir.
- Omurilik yaralanmalarında ve şüphesinde kullanılır. Üç ilkyardımcı tarafından uygulanır.
- İki ilkyardımcı hasta/yaralının göğüs hizasında karşılıklı diz çökerler,
- Üçüncü ilkyardımcı hasta/yaralının dizleri hizasında diz çöker,
- Hasta/yaralının kolları göğsünün üzerinde birleştirerek, düz yatması sağlanır,
- Baş kısımdaki ilkyardımcılar kollarını baş-boyun eksenini koruyacak şekilde hasta/yaralının sırtına yerleştirirler,
- Hasta/yaralının dizleri hizasındaki üçüncü ilkyardımcı kollarını açarak hasta/yaralının bacaklarını düz olacak şekilde kavrar. Verilen komutla, tüm ilkyardımcılar hasta/yaralıyı düz olarak kaldırarak sedyeye yerleştirirler.
Sedye Yerleştirme Teknikleri Özet Tablosu
| Teknik Adı | İlkyardımcı Sayısı | Temel Kullanım Amacı | Kritik Kural |
| Kaşık Tekniği | 3 Kişi | Yaralıya sadece tek taraftan ulaşılabiliyorsa. | Yaralıyı göğse doğru çevirerek kaldırmak. |
| Köprü Tekniği | 4 Kişi | Yaralıya her iki taraftan ulaşılabiliyorsa. | Sedyeyi bacak arasından sürerek yerleştirmek. |
| Karşılıklı Kaldırma | 3 Kişi | Omurga yaralanması şüphesi/vakası varsa. | Baş-boyun-gövde eksenini blok halinde korumak. |
Taşıma Teknikleri Konusu Hakkında Diğer Bilgileri de İnceleyebilirsiniz:
Sedye Üzerine Yerleştirme Teknikleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hangi taşıma tekniğinde yaralı göğse doğru çevrilir?
Kaşık tekniğinde, ilkyardımcılar ayağa kalktıktan sonra ağırlık merkezini dengelemek ve sedyeye daha güvenli koymak için yaralıyı kendi göğüslerine doğru çevirirler.
Omurga yaralanması şüphesinde hangi teknik en güvenlidir?
Karşılıklı durarak kaldırma tekniği, omurganın düzlüğünü en iyi koruyan yöntem olduğu için omurilik şüphelerinde öncelikli tercih edilmelidir.
Sedyeye yerleştirme sırasında komutu kim verir?
Her zaman yaralının baş kısmında duran birinci ilkyardımcı komut verir. Çünkü baş ve boyun kontrolü, taşımanın en hassas noktasıdır.
Kaşık tekniği hangi durumlarda tercih edilir?
Hastaya yalnızca tek taraftan ulaşılabiliyorsa tercih edilir.
