Hasta/yaralının değerlendirilmesinin amacı nedir?

Yaralanmanın ciddiyetini değerlendirmek ve müdahale önceliklerini belirlemek, ilkyardımın en kritik aşamasıdır. Olay yerinde saniyelerle yarışırken, sistematik bir değerlendirme yapmak hem yaralının hayatını kurtarır hem de ilkyardımcının hata payını en aza indirir.

Hasta/yaralının değerlendirilmesinin amacı

  • Hastalık yada yaralanmanın ciddiyetini değerlendirmek
  • İlkyardım önceliklerini belirlemek
  • Yapılacak ilkyardım yöntemini belirlemek
  • Güvenli bir müdahale sağlamak

1. Yaralanmanın Ciddiyetini Değerlendirmek

Yaralanmanın boyutu her zaman dışarıdan görüldüğü kadar olmayabilir. Ciddiyeti anlamak için şu kriterlere bakılır:

  • Yaşamsal Bulgular (ABC): Bilinç kapalı mı? Solunum var mı? Nabız zayıf mı?
  • Kanamanın Türü: Fışkıran (atardamar) bir kanama var mı?
  • Yaralanma Bölgesi: Baş, göğüs, karın gibi hayati bölgeler mi etkilenmiş?
  • Şok Belirtileri: Aşırı solgunluk, soğuk terleme, hızlı ve yüzeysel solunum var mı?

2. İlkyardım Önceliklerini Belirlemek (Triyaj)

Birden fazla yaralı varsa, “Triyaj” prensibiyle en acil olan belirlenir:

  • Birinci Öncelik (Kırmızı): Solunumu durmuş, ağır kanamalı veya şoktaki kişiler.
  • İkinci Öncelik (Sarı): Bilinci açık ancak ağır yaralı (kırık, karın yaralanması vb.) olanlar.
  • Üçüncü Öncelik (Yeşil): Ayakta tedavi edilebilecek hafif yaralılar.
  • Son Öncelik (Siyah): Maalesef hayatını kaybetmiş olanlar.

3. Yapılacak İlkyardım Yöntemini Belirlemek

Değerlendirme sonucuna göre müdahale sırası netleşir:

  • Eğer solunum yoksa: Temel Yaşam Desteği.
  • Eğer şiddetli kanama varsa: Baskılı Sargı veya Turnike.
  • Eğer bilinç kapalı ama solunum varsa: Koma Pozisyonu.
  • Eğer kırık şüphesi varsa: Sabitleme (Atelleme).

4. Güvenli Bir Müdahale Sağlamak

Güvenlik, müdahaleden önce gelir. Şu üçlü kural uygulanmalıdır:

  • Kendi Güvenliğin: Eldiven kullanmak, elektrik veya gaz gibi riskleri kontrol etmek.
  • Olay Yeri Güvenliği: Üçgen reflektör koymak, kalabalığı uzaklaştırmak.
  • Yaralı Güvenliği: Gereksiz hareketten kaçınmak (omurga koruması).

İlk yardım sertifikası almak için tıklayın

SSS

En büyük hata, görünen büyük bir yaraya (örneğin kanayan bir bacak) odaklanıp hastanın solunumunu kontrol etmeyi unutmaktır. Solunumu durmuş bir hasta için kanama müdahalesi ikincil plandadır.

Bağıran ve yardım isteyen kişiler soluk alabiliyor demektir. Sessiz duran veya hareketsiz yatan yaralıların bilinci kapalı veya solunumu durmuş olabilir; bu yüzden öncelik her zaman sessiz olanlardadır.

İdeal olan, ilkyardımcı değerlendirmeye başladığı anda çevreden birine 112’yi aratmasıdır. Eğer yalnızsanız, ciddiyet değerlendirmesini (ABC) yaptıktan hemen sonra kendiniz aramalısınız.

“Yardımcı” durumundan “kazazede” durumuna geçersiniz. Bu durum, hem size yardım edecek olanların işini zorlaştırır hem de asıl yaralıya yapılacak müdahalenin aksamasına neden olur.

OLAY YERİ İLE İLGİLİ DİĞER YAZILAR

İlginizi Çekebilecek Yazılar